Objawy cukrzycy – czego nie warto bagatelizować?
Od kilkudziesięciu lat towarzyszą nam tzw. choroby cywilizacyjne. To rodzaj dolegliwości wynikających ze zmian w środowisku oraz stylu życia człowieka. Mają swoje przyczyny np. w zanieczyszczeniach powietrza, gleby czy wody, jak i w stylu życia. Jedną z takich przypadłości jest cukrzyca. Szacuje się, że w Polsce choruje na nią około 2 do nawet 3,5 miliona osób, z czego zdecydowana większość cierpi na jej drugi typ. Wielu również się nie leczy, gdyż… w ogóle nie wie, że chorują (niektóre szacunki mówią, że to nawet 20-30% chorych!). A jakie są objawy cukrzycy? W tym artykule omawiamy szerzej ten temat. Zachęcamy do lektury.
Cukrzyca – co to za choroba?
To rodzaj cywilizacyjnej choroby metabolicznej, której typowy objaw stanowi zwiększenie stężenia glukozy we krwi. Wynika to z nieprawidłowego wydzielania lub niewłaściwego działania insuliny w organizmie. W większości przypadków przez długi czas dolegliwość ta pozostaje utajona, gdyż jej pierwsze objawy są niespecyficzne, a profilaktyka zdrowotna wśród wielu osób wciąż pozostaje na niewystarczającym poziomie. Tymczasem warto o to zadbać, gdyż powikłania związane z tą przypadłością są dość istotne i mogą powodować uszkodzenie m.in.:
naczyń krwionośnych,
nerek,
wzroku.
Dodatkowo dla tej choroby charakterystyczna jest tzw. stopa cukrzycowa, czyli stan, w którym w kończynie uszkodzone zostają nerwy, więc chory przestaje odczuwać wszelkie bodźce dotykowe (w tym także temperaturę). To z kolei może prowadzić do powstawania ran i wdawania się infekcji, a nawet amputacji zmienionej chorobowo części ciała.
Cukrzyca zasadniczo dzieli się na 4 różne typy, z czego najpowszechniejsza jest cukrzyca typu 2. Poza tym wyróżniamy jeszcze cukrzycę ciążową, która może wystąpić u kobiet w ciąży (zwykle poziom glukozy po urodzeniu dziecka wraca do normy), a także inne rodzaje, występujące w przebiegu różnych chorób lub w wyniku zaburzeń genetycznych.
Cukrzyca typu 1. i jej przyczyny
Cukrzyca typu 1. to choroba niezależna od chorego. Pierwsze objawy cukrzycy typu 1 pojawiają się zazwyczaj w wieku młodzieńczym, najczęściej objawia się między 10. a 12. oraz 16. i 19. rokiem życia.
Przyczyny tej choroby są różne i wiąże się je m.in. z wystąpieniem określonego procesu autoimmunologicznego. W takiej sytuacji organizm postrzega komórki trzustki jako „wrogie” i dąży do ich neutralizacji. W wyniku tego działania uszkodzeniu ulegają tzw. β komórki trzustki, uczestniczące w produkcji insuliny, czyli hormonu odpowiadającego za metabolizm węglowodanów. To z kolei sprawia, że cukier nie jest właściwie dystrybuowany w komórkach ciała, a jego poziom we krwi wzrasta. Proces ten bywa skutkiem pewnych predyspozycji genetycznych, powodujących nadwrażliwość na wybrane białka pokarmowe (w tym mleka krowiego i zbóż) oraz wybrane wirusy (w tym grypy, zapalenia wątroby typu A czy zapalenia ślinianek).
Inna przyczyna, jaką się wymienia w kontekście cukrzycy typu 1, są zaburzenia genetyczne. Nie chodzi o to jednak, że jest ona dziedziczna, a o odziedziczenie pewnych skłonności. Do rozwoju choroby potrzeba współdziałania wielu genów, spośród których duże znaczenie mają kompleks HLA (czyli główny układ zgodności tkankowej), instruujący układ odpornościowy, jak odróżniać własne komórki od obcych i gen insuliny. Jednocześnie należy wskazać, że w przypadku predyspozycji genetycznych musi wystąpić tzw. wyzwalacz, uruchamiający niszczenie komórek beta.
Cukrzyca typu 2. i jej przyczyny
W tym przypadku mówimy również o przewlekłej chorobie metabolicznej, w której organizm nie produkuje dostatecznie dużej ilości insuliny albo komórki stają się odporne na jej działanie, co prowadzi do hiperglikemii. W przeciwieństwie jednak do typu 1., o wystąpieniu cukrzycy typu 2. częściej decyduje to, jaki mamy styl życia. Zwykle rozwija się przez lata, dlatego wiele osób pozostaje niezdiagnozowanych. Szacuje się jednocześnie, że stanowi około 90% przypadków cukrzycy w ogóle.
Nim o przyczynach, warto wskazać, że istnieją pewne niezależnie czynniki ryzyka, wpływające na to, że może się ona rozwinąć. To m.in.:
predyspozycje genetyczne,
ukończony 45. rok życia,
nadciśnienie tętnicze,
wysoki poziom cholesterolu,
niektóre leki.
Jednakże najważniejsze przyczyny upatruje się w stylu życia, mogącym z czasem wpłynąć na upośledzenie produkcji insuliny przez organizm. Wśród tych czynników wymienia się:
otyłość (zwłaszcza otyłość brzuszną, czyli gdy gromadzi się dużo tłuszczu trzewnego),
niską aktywność fizyczną,
dietę bogatą w przetworzone produkty, cukry proste i tłuszcze,
palenie tytoniu,
narażenie na przewlekły stres.
Jakie są pierwsze objawy cukrzycy?
Choroba ta często zaczyna się dość „niewinnie”. Jednakże z czasem mogą się one stawać coraz bardziej charakterystyczne. Poniżej przyjrzymy się bliżej, jakie są objawy cukrzycy u dzieci, jak i u dorosłych. To ważne, gdyż, co do zasady, u dzieci zazwyczaj objawia się cukrzyca typu 1. a u dorosłych – typu 2., dając różną intensywność symptomów.
Objawy cukrzycy u dzieci
Jak dolegliwość ta rozwija się u najmłodszych? Pierwsze objawy cukrzycy u dzieci to zazwyczaj bardzo silne pragnienie i częste oddawanie moczu, które nasilają się z tygodnia na tydzień. Obserwuje się także szybką utratę masę ciała (w tym mięśniową) oraz senność i osłabienie. Poza tym może pojawić się kwasica ketonowa, objawiająca się „acetonowym” zapachem z ust, nudnościami, wymiotami i bólami brzucha.
Mniej oczywiste pierwsze objawy cukrzycy typu 1. u dzieci obejmują m.in. zachowanie. Młode osoby stają się bardziej drażliwe. Dodatkowo mogą zacząć się moczyć w nocy. Jeśli więc pojawiły się takie objawy – konieczne jest jak najszybsze udanie się do lekarza specjalisty celem postawienia diagnozy.
Objawy cukrzycy u dorosłych
Warto wiedzieć, że wczesne objawy cukrzycy typu 2. są podobne, jednakże rozwijają się zdecydowanie wolniej – przez miesiące, a nawet lata. Pierwszym sygnałem alarmowym jest rozwinięcie się zaburzenia metabolicznego – insulinooporności. To stan, w którym komórki organizmu przestają prawidłowo reagować na insulinę, przez co trzustka produkuje jej jeszcze więcej, aby utrzymać glukozę w normie. Z czasem jednak możliwości tego organu są „na wyczerpaniu”, a cukier we krwi wzrasta. Jednocześnie prowadzi to do, poniekąd, wyeksploatowania komórek beta trzustki, przez co dochodzi do uszczuplenia ich o około 50-70%.
Wraz z insulinoopornością mogą pojawić się takie objawy jak:
wzmożone pragnienie,
wielomocz (zwłaszcza w nocy),
nadmierny głód,
przewlekłe zmęczenie i ospałość (zwłaszcza rano i po posiłkach),
problemy ze wzrokiem.
Inne, typowe objawy cukrzycy u dorosłych, to np. wolne gojenie się ran, nawracające infekcje (zwłaszcza intymne), parestezje i neuropatie w dłoniach lub stopach, zmiany skórne (ciemnienie skóry w okolicach szyi i pach), suchość i świąd skóry.
Jak wygląda leczenie cukrzycy?
Leczenie cukrzycy różni się w zależności od rodzaju. W przypadku cukrzycy typu 1. ważne, aby regularnie podawać insulinę przez peny lub pompę insulinową. Duże znaczenie ma także dopasowanie ilości spożywanych węglowodanów do przyjętej dawki hormonu oraz mierzenie cukru we krwi. Taka terapia jest niezbędna do końca życia.
W przypadku cukrzycy typu 2. rokowania są bardziej optymistyczne, ale wymagają rygorystycznych zmian w codzienności. Przede wszystkim należy całkowicie zmienić styl życia – wdrożyć odpowiednią dietę (uboższą w cukry proste) oraz aktywność fizyczną. Konieczne bywa także stosowanie leków, a w zaawansowanym stadium – również insuliny. W typie 2. bardzo ważne jest, aby:
regularnie mierzyć cukier i sprawdzać wagę,
działać osłonowo na serce i nerki,
porzucić stosowanie używek,
monitorowanie czynników ryzyka.
Objawy cukrzycy – podsumowanie
Cukrzyca to choroba mocno wpływająca na komfort i kształt życia. Uwzględniając fakt, że wczesne objawy cukrzycy typu 2. wciąż da się odwrócić – tj. doprowadzić do remisji choroby (w przeciwieństwie do typu 1.), po ich dostrzeżeniu warto udać się do lekarza, a także wdrożyć stosowne zmiany w codzienności – począwszy od unormowania diety po wdrożenie aktywności, szczególnie wdrożenie treningu oporowego (mieszanego z aerobowym), który może zwiększyć wrażliwość na insulinę i efektywniej redukować tłuszcz trzewny.
