Wysoki cholesterol – przyczyny i sposoby na obniżenie

Choroby związane z układem krążenia należą do najbardziej niebezpiecznych dla zdrowia, mających wpływ nie tylko na codzienne funkcjonowanie, ale i potencjalnie zagrażających życiu. Czynnikiem, który może wpływać na rozwój różnych dolegliwości w obrębie systemu krwionośnego, jest zbyt wysoki cholesterol. Co to za cząstka? Jaką pełni funkcję? Co świadczy o przekroczeniu norm? Odpowiedzi zamieszczamy poniżej. Zachęcamy do zapoznania się z nimi już teraz.

Czym jest cholesterol?

To rodzaj steroidowego alkoholu, który syntetyzują różne tkanki w organizmie. Stanowi podstawowy budulec błon lipidowych, uczestniczy w przekazywaniu sygnałów (więc ma duże znaczenie dla właściwego działania mózgu), wpływa na receptory i enzymy biorące udział w różnych szlakach metabolicznych, a także pomaga w trawieniu tłuszczu. Dodatkowego jest niezbędny w syntezie witaminy D oraz hormonów steroidowych, w tym m.in. estrogenu czy testosteronu.

Dzieli się go na dwa podstawowe rodzaje – egzogenny, jak i endogenny. W pierwszym przypadku mówimy o cholesterolu pochodzącym z produktów odzwierzęcych. Zawarty jest on w tłuszczu w mięsie, jajach oraz w nabiale. Endogenny z kolei powstaje w wyniku działania komórek organizmu, głównie przez:

• wątrobę,

• jelita,

• skórę.

Cholesterol magazynowany jest przede wszystkim w tkankach o dużej gęstości błon, w tym w mózgu i rdzeniu kręgowym.

Oprócz tego wyróżnia się różne frakcje cholesterolu, w tym LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości) i HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości). W pierwszym przypadku mówimy potocznie o „złym cholesterolu“. Frakcja ta pełni funkcję transportera cholesterolu z wątroby do tkanek i komórek, a jej nadmiar może powodować tworzenie się blaszek miażdżycowych i zwiększać ryzyko chorób układu krwionośnego. HDL z kolei to „dobry cholesterol”, który odprowadza nadmiar cholesterolu z powrotem do wątroby, gdzie jest metabolizowany i wydalany.

Poza tym wyróżniamy jeszcz VLDL (transportujący lipidy z wątroby do tkanki tłuszczowej) i IDL (powstający z VLDL i przekształcany w LDL). W kontekście LDL i HDL ważny jest właściwy stosunek ilości jednej frakcji do drugiej. Wskazuje się, że powinien on wynosić odpowiednio 2:1, maksymalnie 3:1. Ogólną miarę wszystkich frakcji cholesterolu stanowi tzw. cholesterol całkowity.

W kontekście cholesterolu warto także wspomnieć o trójglicerydach, czyli tłuszczach stanowiących zapasowe źródło energii, magazynowanym w tkance tłuszczowej. Są one wytwarzane z nadmiaru kalorii dostarczanych z tłuszczów i cukrów.

Dla każdego z powyższych czynników określone są pewne normy. Poniższa tabela wskazuje wartości dla kobiet i mężczyzn.

	Kobiety	Mężczyźni
Cholesterol całkowity	125-200 mg/dl	125-200 mg/dl
LDL	mniej niż 100 mg/dl	mniej niż 100 mg/dl
HDL	więcej niż 50 mg/dl	więcej niż 40 mg/dl
nie-HDL	mniej niż 120 mg/dl	mniej niż 130 mg/dl
Trójglicerydy	mniej niż 150 mg/dl	mniej niż 150/dl

Przyczyny i objawy wysokiego cholesterolu

Za główną przyczynę wzrostu cholesterolu uważa się nieprawidłową dietę, w szczególności wysoki udział w niej nasyconych kwasów tłuszczowych, obecnych w mięsie, maśle czy pełnotłustym nabiale. To one wpływają na podnoszenie frakcji LDL przez zmniejszenie aktywności ich receptorów w wątrobie. Podwyższony cholesterol więc jest skutkiem źle zbilansowanego jadłospisu i nieprawidłowych nawyków żywieniowych. Należy dodać, że bywa uwarunkowany także genetycznie. Z drugiej strony bywa objawem ciąży, co wynika z naturalnych zmian w organizmie.

Jakie natomiast daje objawy wysoki cholesterol? Wśród nich wymienia się np.:

• wzrost ciśnienia tętniczego krwi,

• pojawienie się żółtych zgrubień na ciele (zwłaszcza pod piersiami, w zgięciach łokcia czy na powiekach),

• guzki na ścięgnach nadgarstków i Achillesa,

• trudności kognitywne,

• naciągniętą i lśniącą skórę na stopach,

• uczucie ogólnej słabości,

• problemy z niedokrwieniem kończyn (w tym bóle nóg).

Jakie są możliwe powikłania wysokiego cholesterolu?

Należy także powiedzieć, czym grozi wysoki cholesterol. Wśród powikłań są choroby układu krążenia, w tym zwężenie tętnic wieńcowych, co może powodować dławicę. Ich całkowite zablokowanie z kolei skutkuje zawałem serca. Z drugiej strony nadmiar cholesterolu często prowadzi do udarów mózgu, a także choroby tętnic obwodowych, co powoduje uczucie zimna, a czasem wywołuje owrzodzenia, wymagające niekiedy amputacji kończyny. Efektem wysokiego cholesterolu bywa też miażdżyca tętnic nerkowych, co niekiedy prowadzi do niewydolności nerek.

Jak obniżyć wysoki cholesterol?

Na początku najlepszym sposobem na to, jak obniżyć wysoki cholesterol, jest zmiana nawyków żywieniowych i stylu życia. Warto wprowadzić do jadłospisu m.in. produkty bogate w błonnik i cukry złożone, a wyeliminować fast foody, niezdrowe przekąski i tłuste produkty odzwierzęce. Należy natomiast wdrożyć do menu tłuszcze nienasycone, w tym kwasy tłuszczowe omega-3 (zwłaszcza z ryb).

Konieczne jest także wprowadzenie odpowiedniej aktywności fizycznej. Codzienne spacery mogą poprawić znacząco wydolność, ale najlepsze efekty daje połączenie treningu siłowego z lekkim cardio, pomagając zrzucić zbędne kilogramy oraz efektywniej usuwać frakcję LDL z krwi.

Pomocne mogą być też wybrane suplementy, w tym:

• kapsułki z kwasami omega-3,

• kurkuma,

• ekstrakt z karczocha.

Kiedy potrzebna jest interwencja lekarska?

Co do zasady zawsze warto usunąć przyczyny powodujące wysoki cholesterol, nawet jeśli jeszcze badania krwi nie wskazują na to, aby normy były przekroczone. Jednakże sytuacja, gdy wyniki pokazują, iż jesteśmy poza normami – to zawsze przesłanka do udania się do lekarza, który zleci inne badania, indywidualnie oceni konkretny przypadek i wdroży stosowną terapię.