Zapalenie krtani – objawy, powody, leczenie

Kaszel i ból gardła to objawy charakterystyczne dla wielu dolegliwości. Jedną z nich jest zapalenie krtani. To choroba typowa dla chłodniejszych okresów w roku, w tym przede wszystkim sezonu jesienno-zimowego, gdy na dworze słota i coraz chłodniej. Jednak jej symptomy mogą pojawić się również w innych okolicznościach. A czym się jeszcze objawia? Jakie mogą być jej konsekwencje? I w końcu – jakie są przyczyny i metody leczenia? O tym opowiadamy w niniejszym artykule. By się dowiedzieć więcej – zachęcamy do przeczytania go już teraz.

Krtań – istotny narząd aparatu mowy

Omówienie zapalenia krtani wymaga w pierwszej kolejności zaznajomienia się z samym organem, jego budową i rolą. Znajduje się on w szyi, gdzie pełni dwie funkcje – z jednej strony chroni przed dostawaniem się ciał obcych do dróg oddechowych oraz transportuje powietrze z gardła do tchawicy, a z drugiej – jest ważną częścią aparatu mowy. To w niej bowiem znajdują się struny głosowe. Odpowiada więc za powstawanie dźwięku.Krtań tworzą chrząstki, mięśnie i więzadła. Łączy ona układ oddechowy z pokarmowym. Jej konstrukcja umożliwia szybką reakcję organizmu (kaszel), gdy np. pokarm wpadnie do niewłaściwego otworu. Najczęstszą dolegliwością jest stan zapalny, rozpoznawany zwykle przez ból krtani oraz utratę mowy.

Objawy występujące przy zapaleniu krtani

O zapaleniu tego narządu mówimy w sytuacji, gdy stan zapalny obejmuje jego błonę śluzową. Wyróżniamy zarówno wirusowe, jak i bakteryjne zapalenie krtani. Co więcej – można również mówić o chorobie o charakterze wysiłkowym, typową dla konkretnych zawodów, w tym np. aktorów, wokalistów, nauczycieli czy lektorów. Rozróżnienie to jest istotne, gdyż decyduje o metodach leczenia. Jakie natomiast są objawy tej dolegliwości?Najczęściej zalicza się do nich:symptomy wokalne (utrata głosu, chrypka),kaszel (często suchy),niekiedy gorączkę,ból w okolicach gardła i krtani,suchość błon śluzowych,uczucie guli w gardle,czasem nieżyt nosa,obrzęk węzłów chłonnych szyi.W przypadku zakażenia bakteryjnego zapalenie krtani daje objawy także w formie ropnej wydzieliny oraz wyższej gorączki.

Przyczyny zapalenia krtani

Już samo rozróżnienie zapalenia krtani na wirusowe, bakteryjne i wysiłkowe, sugeruje, że przyczyny tego schorzenia mogą być różne. Najczęściej występuje pierwszy typ, często jako efekt infekcji górnych dróg oddechowych. Czasem miewa też podłoże alergiczne. U niektórych osób jednak rozwija się przewlekłe zapalenie krtani. Zwykle występuje ono w przypadku:

• nadużywania głosu (jak we wspomnianych wyżej zawodach; mówienie, krzyczenie i śpiewanie powoduje obrzęk strun głosowych, co może prowadzić do stanów zapalnych śluzówki krtani),
• występowania polipów fałdów głosowych lub zmian nowotworowych,
• stosowania niektórych używek (stan zapalny krtani jest typowy m.in. dla osób palących oraz nadużywających alkoholu),
• zaburzeń równowagi elektrolitowej (zwłaszcza potasu, którego braki mogą prowadzić do osłabienia mięśni),
• częstego przebywania w warunkach powietrza zanieczyszczonego pyłem lub substancje chemiczne,
• nawykowego oddychania przez usta,
• przewlekłego występowania refluksu żołądkowo-przełykowego,
• stosowania niektórych leków wziewnych, głównie steroidowych.

Warto dodać, że istnieją także naturalne przyczyny, przez powodujące zapalenie krtani. Stan przewlekły może wynikać z zaawansowanego wieku – u osób starszych struny głosowe mogą tracić swoje napięcie.

Możliwe powikłania zapalenia krtani

Odpowiednia diagnostyka i leczenie każdej choroby ma duże znaczenie. Nie inaczej wygląda to w przypadku stanów zapalnych tego narządu. Zaniedbane objawy zapalenia krtani mogą bowiem prowadzić do rozszerzenia infekcji na inne części dróg oddechowych. Typowym powikłaniem jest m.in. zapalenie oskrzeli, tchawicy, a nawet płuc.Co więcej – nieleczone zapalenie krtani może prowadzić do trwałych problemów z głosem. W obrębie tego narządu, w tym np. na strunach głosowych, mogą pojawić się guzki, polipy, a także tzw. obrzęk Reinkego (obustronny obrzęk fałdów głosowych, wynikający z gromadzenia się płynu w przestrzeni Reinkego pod nabłonkiem, co powoduje stałą chrypkę, chrapanie, trwałe uczucie obecności ciała obcego w gardle). Usunięcie tych zmian może wymagać interwencji chirurgicznej, co w porównaniu z konwencjonalnym leczeniem zapalenia krtani jest zdecydowanie trudniejsze i mniej komfortowe dla pacjenta.Należy także wspomnieć o możliwych powikłaniach u dzieci. Ostre zapalenie krtani może powodować u nich do duszności i poważny obrzęk. Dzieje się tak zwłaszcza w przypadku tzw. zapalenia podgłośniowego (krup wirusowy), dotyczącego okolicy podgłośniowej krtani. Występuje ono zwykle u dzieci w wieku od 6. miesiąca do 5 roku życia. Objawem tego typu dolegliwości jest „szczekający” kaszel i świst w trakcie wydechu. W najgorszym wypadku może pojawić się niewydolność oddechowa, wymagająca natychmiastowej pomocy lekarza.Nieleczone, także przewlekłe, zapalenie krtani miewa też długofalowe konsekwencje. Do łagodniejszych należą zmiany w tkance krtani w formie np. przerostowego lub zanikowego zapalenia tego narządu. W najtrudniejszych przypadkach – stan zapalny może prowadzić nawet do wykształcenia się zmian nowotworowych.

Diagnostyka i leczenie zapalenia krtani

Pozostaje odpowiedzieć na pytanie – jak leczyć zapalenie krtani? Mimo wszystko u zdrowych osób dorosłych zwykle nie jest ono poważnym stanem chorobowym. Trzeba jednak przeprowadzić odpowiednią diagnostykę oraz podjąć odpowiednie kroki dotyczące codziennego funkcjonowania (np. nawadniać organizm i zapewnić mu regenerację). Nieco inaczej wygląda to w przypadku, gdy mamy do czynienia z typem bakteryjnym – w takich sytuacjach lekarz przepisuje najczęściej antybiotyki. Niezależnie od rodzaju zapalenia – przy właściwej kuracji poprawa powinna wystąpić po kilku dniach.W tym czasie warto00 zadbać o tzw. odpoczynek głosowy. Oznacza to, że trzeba ograniczyć mówienie i inne aktywności wokalne do minimum, a także unikać wszelkich substancji drażniących, w tym alkoholu czy palenia papierosów (jak i wdychania dymu papierosowego). Jeśli zaś przyczyny leżą w innych stanach chorobowych, np. refluksie, konieczne jest wyleczenie również tej dolegliwości.W sytuacji jednak, gdy objawy utrzymują się ponad 2 tygodnie, pojawiła się krew przy kaszlu, a gorączka utrzymuje się powyżej 39° C – konieczna będzie konsultacja z lekarzem.

Jak ustrzec się przed zapaleniem krtani?

Działanie profilaktyczne w przypadku zapalenia krtani polegają przede wszystkim na dbaniu o odpowiednią higienę (zwłaszcza w przypadku kontaktu z chorymi) i wzmacnianiu odporności przez prowadzenie odpowiedniego stylu życia, w tym zdrowego żywienia, podejmowania codziennej aktywności fizycznej oraz dbanie o stosowną długość snu. Warto także zatroszczyć się o właściwą temperaturę i nawilżenie powietrza w pomieszczeniach, w których na co dzień przebywamy. Warto też nawadniać organizm – najlepiej ciepłymi (nie gorącymi ani zimnymi) płynami.Profilaktyka opiera się również na unikaniu czynników drażniących krtań. Zaleca się m.in. unikanie palenia (czynnego i biernego), spożywania alkoholu, a także stosowanie środków ochronnych na drogi oddechowe, jeśli przebywa się (np. w czasie pracy) w warunkach zanieczyszczonego powietrza. Dobrze też unikać żywność działającą odwadniająco.

Zapalenie krtani – podsumowanie

Zapalenie krtani w większości przypadków, jeśli ma charakter wirusowy, jest ostatecznie niegroźną chorobą, która mija przy właściwym oszczędzaniu tego narządu. Jednak w pewnych przypadkach przyczyny tej dolegliwości mogą być głębsze. Wówczas sam stan zapalny jest jedynie symptomem innego, niekiedy poważniejszego problemu. Z tych powodów, jeśli objawy, mimo oszczędzania głosu i ograniczenia czynników drażniących, nie mijają po około 2 tygodniach, konieczna może być wizyta u specjalisty.