Czym są cysty (torbiele)?

W organizmie w każdej chwili zachodzą liczne procesy biologiczne. Niekiedy jednak przebiegają one z pewnymi odchyleniami od normy. W większości przypadków ciało dobrze sobie z nimi radzi. Czasem jednak prowadzą do wytworzenia pewnych zmian, w tym tych o łagodnym charakterze. Zalicza się do nich m.in. torbiele. Chcesz dowiedzieć się o nich więcej? O tym, dlaczego powstają? Czy są bezpieczne dla zdrowia? I kiedy trzeba je usunąć? Przeczytaj zatem ten artykuł. Dowiesz się z niego najważniejszych rzeczy o tych zmianach.

Torbiele – definicja

W pierwszej kolejności trzeba odpowiedzieć na pytanie, co to jest cysta. To rodzaj przestrzeni w tkankach, wypełniona zwykle płynną treścią (czasem też półpłynną, galaretowatą lub innym rodzajem masy), zawierającą często erytrocyty lub komórki stanu zapalnego. Zazwyczaj powstają one w obrębie takich organów jak:wątroba,nerki,jajniki,jądra,trzustka. Jednakże torbiel może wykształcić się w niemal każdym miejscu w organizmie, w tym np. w głowie, w obrębie stawów czy ścięgien.Cysty dzieli się na prawdziwe i rzekome. W pierwszym przypadku ściany pokryte są nabłonkiem, a w drugim zawartość otoczona jest tkanką łączną lub ziarniną zapalną. Niezależnie od typu mają one zwykle regularne, okrągłe kształty i cienką równą ścianę (co wiemy m.in. z obrazów USG). Trzeba zaznaczyć, że mogą występować samodzielnie, jak i w grupach.

Dlaczego dochodzi do powstania torbieli?

Torbiele powstają w organizmie z różnych powodów. Czasem są one efektem zaburzeń hormonalnych, dlatego nierzadko wykształcają się w piersiach i jajnikach. W takim przypadku są skutkiem nieprawidłowego stężenia np. hormonu FSH, LH, a także hormonów płciowych, w tym estrogenów i progesteronu. Inne przyczyny powstawania torbieli to np. zablokowanie przewodów wyprowadzających. Często cysty występują np. w wyniku zamknięcia ujść gruczołów, w tym łojowych lub niektórych przewodów. To z kolei może prowadzić do gromadzenia się wydzielin w zamkniętej przestrzeni. Nierzadko bywają rezultatem stanów zapalnych i infekcji, w szczególności, jeśli mają charakter przewlekły. Mogą również powstawać w wyniku zakażeń bakteryjnych (np. w przypadku zakażenia boreliozą torbiele są formą przetrwalnikową) oraz przy chorobach pasożytniczych (np. przy zakażeniu bąblowcem). Warto zauważyć, że tworzą się czasem także w wyniku urazów mechanicznych – przeciążenia lub gwałtowne uszkodzenia tkanek mogą prowadzić do powstawania torbieli galaretowatych np. w obrębie stawów. W końcu warto wspomnieć, że cysty mogą powstawać w wyniku uwarunkowań genetycznych. Dziedziczy się np. predyspozycję do ich wielokrotnego powstawania w różnych narządach. Ponadto mogą być też formą wad rozwojowych – część z nich obserwuje się jeszcze w życiu płodowym jako skutek błędnego rozwoju tkanek. Z drugiej strony – predyspozycje do rozwoju torbieli rosną wraz z wiekiem. Wynika to z m.in. niektórych zmian zachodzących w obrębie naczyń krwionośnych.

Czy cysty są niebezpieczne dla zdrowia? Jakie dają objawy?

Co do zasady – torbiele są łagodnymi zmianami. Rzadko kiedy ulega przekształceniu w chorobę nowotworową. Nie oznacza to jednak, że cysty nie bywają niebezpieczne. Ryzyko rośnie wraz z jej wzrostem, gdyż może ona zacząć uciskać na inne organy. Odpowiedź więc na często zadawane pytanie, czy torbiele bolą, powinna brzmieć – to zależy.Sama w sobie bowiem rozwija się bezboleśnie, choć to zależy od ich typu. Te podskórne mogą być widoczne gołym okiem i czasem powodować ból o różnej intensywności przy dotyku, a te rozwijające się głębiej zwykle wykrywane są przypadkowo podczas diagnostyki innych dolegliwości. Jednakże, w ww. sytuacji, gdy zaczynają napierać na inne narządy, mogą powodować dolegliwości bólowe, także promieniujące do innych części ciała. Czasem pęknięcie torbieli może być okolicznością zagrażającą życiu, ale nie zawsze. Sytuacja ta najczęściej ma miejsce w przypadku torbieli jajnika, ale nie tylko – co do zasady cysta rozwinięta w dowolnym miejscu w organizmie może pęknąć. Jak jednak wspomnieliśmy wyżej – nie w każdym przypadku jest to niebezpieczne dla zdrowia czy życia. Na pewno należy zgłosić się do lekarza, gdy doszło do pęknięcia torbieli:na jajniku,w wątrobie,w nerce,pod kolanem (torbiel Bakera; jej pęknięcie daje podobne objawy co zakrzepica żył głębokich, dlatego wymaga diagnostyki),bąblowcowej (grozi wstrząsem anafilaktycznym).Natomiast w przypadku torbieli skórnych, takich jak kaszak, czy występujący na nadgarstku ganglion warto takie zdarzenia kontrolować, ale bez nagłej konieczności. Najważniejsze są towarzyszące temu zjawisku objawy, w tym nagły ból uniemożliwiający utrzymanie prostej postawy, zasłabnięcie, spadek ciśnienia krwi (wskutek krwawienia wewnętrznego), dreszcze i wysoka gorączka.

Leczenie torbieli

Wiele takich zmian wchłania się samoistnie. Niemniej w przypadku ich wykrycia, zawsze warto udać się do lekarza celem wykonania stosownej diagnostyki i określenia, z czym pacjent ma do czynienia. Specjalista może zalecić i przeprowadzić stosowne leczenie. Zazwyczaj w takich przypadkach wykonuje się drenaż (czyli fizycznie usuwa się zawartość cysty), podaje się leki bezpośrednio do torbieli (przeciwzapalne lub np. sklejające jej ściany, co zapobiega ich ponownemu wypełnieniu) lub chirurgicznie się ją usuwa.