Niedobór witaminy B12 – objawy neurologiczne, które łatwo przeoczyć
Do prawidłowego funkcjonowania ludzki organizm potrzebuje rozmaitych składników odżywczych. Wśród nich wymienia się różnego typu witaminy, w tym ważną m.in. dla układu nerwowego kobalaminę. Niedobór witaminy B12 niekiedy daje objawy, które łatwo przeoczyć. W tym artykule opowiadam szerzej o tym, czym jest ta witamina, jaką ma funkcję oraz o symptomach występujących przy niewystarczającym jej poziomie w organizmie.
Czym jest witamina B12 i jaką funkcję pełni w organizmie?
Kobalamina (witamina B12) to witamina rozpuszczalna w wodzie. Ma ona duże znaczenie dla układu nerwowego, ale także w procesie produkcji krwi. W szczegółach – uczestniczy ona w:
syntezie DNA,
dojrzewaniu czerwonych krwinek,
metabolizmie komórek
produkcji neuroprzekaźników (w tym serotoniny i dopaminy),
utrzymywaniu osłonek mielinowych nerwów.
Warto zwrócić uwagę szczególnie na tę ostatnią funkcję. Osłonki mielinowe nerwów stanowią rodzaj izolacji włókien nerwowych, zapewniając im właściwe przewodnictwo. M.in. ze względu właśnie na tę rolę jej niedobór daje specyficzne objawy neurologiczne. Warto dodać, że witamina B12 odpowiada też za regulację poziomu homocysteiny, czyli aminowkasu, który powstaje podczas przemiany białek, a którego nadmiar może wiązać się ze zwiększeniem ryzyka chorób sercowo naczyniowych i zaburzeń neurologicznych.
Ogólnie rzecz biorąc aktywność witaminy B12 ma znaczenie dla prawidłowego transportu tlenu do komórek, ochrony układu nerwowego, a także poprawności replikacji materiału genetycznego. Jako że odgrywa ważną rolę w produkcji serotoniny i dopaminy, wpływa również pośrednio na nastrój.
Objawy niedoborów witaminy B12
Trzeba zauważyć, że ze względu na niespecyficzność symptomów, stwierdzenie braków tej substancji w organizmie bywa utrudnione. Jakie więc daje objawy niedobór? Jeśli witamina B12 nie osiąga właściwego poziomu w organiźmie , wówczas mogą pojawić się np.:
przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
bladość skóry (czasem z żółtawym odcieniem),
zawroty i bóle głowy,
duszność i kołatanie serca,
problemy z koncentracją i uwagą.
Symptomy te są m.in. skutkiem niedotlenienia komórek. To z kolei wynika z niedokrwistości megaloblastycznej, będącej rezultatem braków witaminy B12. Poprzez nieprawidłową syntezę DNA dochodzi do produkcji zbyt dużych i niedojrzałych czerwonych krwinek niezdolnych do efektywnego przenoszenia tlenu.
Poza tymi objawami mogą pojawić się także reakcje ze strony układu pokarmowego, w tym:
utrata apetytu,
nudności,
biegunki lub zaparcia,
zaburzenia smaku,
czasem spadek masy ciała.
Niewystarczającą obecność witaminy B12 da się zaobserwować też przez wygląd i czucie na języku. Staje się on wygładzony, czerwony i bolesny.
Jakie są neurologiczne objawy braku witaminy B12?
Powyżej zebrane zostały ogólne objawy, jakie daje niedobór witaminy B12. A jakie są symptomy neurologiczne? Wskutek uszkodzenia ww. „osłonki” nerwów, te zaczynają wolniej przewodzić impulsy elektryczne. Może również dochodzić do zakłócenia sygnałów nerwowych, a nawet uszkodzeń struktur mózgu i rdzenia. Problemy te mogą rozwijać się miesiącami czy latami, dlatego często się je przeocza. Przypominają też inne dolegliwości, w tym depresję czy neuropatię cukrzycową. W praktyce osoba z niedoborami zaczyna odczuwać np.:
parestezje, drętwienie rąk i stóp, co stanowi skutek uszkodzenia włókien czuciowych nerwów obwodowych,
problemy z chodzeniem i zaburzenia równowagi,
uczucie ciężkich nóg,
spadek sprawności fizycznej,
osłabienie siły mięśniowej,
rzadziej zdarza się pogorszenie widzenia, a nawet uszkodzenie nerwu wzrokowego.
Warto wspomnieć, że objawy neurologiczne niedoboru witaminy B12 mają również charakter psychiatryczny. Wśród nich są np. wspomniana wyżej depresja, ale też drażliwość, apatia (stan obojętności i braku motywacji) , stany lękowe, a nawet urojenia czy stany psychotyczne. W zaawansowanym stadium natomiast może dojść do tzw. zwyrodnienia sznurowego, będącego uszkodzeniem włókien nerwowych rdzenia kręgowego, a także niedowładów i trwałych zaburzeń neurologicznych.
Co należy podkreślić – objawy te często są przeoczane, a nawet błędnie diagnozowane. Tym bardziej że często pojawiają się wcześniej niż anemia. Z tego powodu, w przypadku problemów neurologicznych i psychiatrycznych o nieznanej etiologii – należy wykonać diagnostykę celem sprawdzenia stężenia kobalaminy w organizmie.
Co robić w przypadku podejrzenia niedoborów witaminy B12?
Przede wszystkim – konieczne jest potwierdzenie tej diagnozy. Z tego powodu można udać się do lekarza ze swoimi przypuszczeniami lub od razu wykonać badanie w odpowiednim laboratorium. Jeśli zostanie stwierdzony niski poziom witaminy B12 – konieczne będzie określenie przyczyny tego stanu.
W takiej sytuacji trzeba przyjrzeć się diecie oraz składnikom, jakie znajdują się w jadłospisie. Warto pamiętać, że niektóre diety eliminacyjne, w tym wegetariańska czy wegańska, ograniczają mocno podaż tego mikroskładnika i konieczna może się okazać suplementacja. Jeśli jednak wraz z pożywieniem i ewentualnymi suplementami teoretycznie przyjmujemy odpowiednie ilości tej witaminy – należy poszerzyć diagnostykę celem ustalenia, co powoduje obniżenie jej przyswajalności. Niekiedy bowiem mogą wystąpić zaburzenia wchłaniania – czy to w efekcie przyjmowania leków, czy też z przyczyn chorobowych.
Witamina B12 – podsumowanie
Niedobory B12 mogą znacząco wpłynąć na komfort codziennego funkcjonowania. Z tego powodu, jeśli pojawiają się objawy, szczególnie w obrębie układu nerwowego, warto przyjrzeć się swojej diecie, szczególnie jeśli do tej pory spożywało się więcej produktów wysokoprzetworzonych. Suplementacja natomiast może stanowić dobre uzupełnienie w przypadku wegan i wegetarian. Jednocześnie należy pamiętać, że działanie bez odpowiedniej diagnostyki, prowadzi do potencjalnego, również szkodliwego, nadmiaru kobalaminy.
