Pieczenie w przełyku – jak sobie z nim poradzić?
Jeśli kiedykolwiek czułeś charakterystyczne palenie w gardle, połączone często z nieprzyjemnym smakiem i zapachem z ust, to wiesz, jak uciążliwy może być to objaw. Pieczenie w przełyku pojawia się z wielu powodów, jednak do najczęstszych należy tzw. refluks żołądkowo-przełykowy. W niniejszym artykule opowiemy nieco szerzej o tym, co to za dolegliwość, jakie inne mogą być powody uczucia palenia w gardle, a także jak sobie radzić z tymi objawami oraz co może pogarszać ten stan. Zapraszamy do lektury.
Skąd bierze się palenie w przełyku?
Jak wspomnieliśmy wyżej, pieczenie w gardle bywa wynikiem wielu różnych czynników, także takich, które nie są chorobami, ale wynikają ze stylu życia. Przykładowo więc objaw ten może się pojawić w przypadku spożywania obfitych posiłków. Zbyt duża ilość jedzenia bowiem rozciąga ściany żołądka, a to powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego i prowokuje dolny zwieracz przełyku do otwarcia się. Kwas żołądkowy wówczas zostaje wypchnięty do góry.
Podobnie wygląda to w przypadku tłustych potraw. Opóźniają one bowiem opróżnianie żołądka. To z kolei powoduje dłuższe zaleganie w nim treści kwasowej, jak i obniżenie napięcia zwieracza przełyku. Jeśli dodatkowo spożywaliśmy ostre przyprawy lub cytrusy – to mogą one działać drażniąco na uszkodzoną lub już podrażnioną błonę śluzową przełyku i gardła.
Dużym błędem, który może powodować palenie w przełyku, jest jedzenie przed snem. Jeśli kładziemy się do spoczynku niedługo po spożyciu kolacji, to – w naturalny sposób – ograniczamy wsparcie grawitacji utrzymującej treść żołądkową w odpowiednim miejscu.
Warto wiedzieć, że czekolada, kawa oraz alkohol również mogą wpływać na napięcie mięśnia zwieracza przełyku, co wynika z zawartości pewnych substancji o takich właściwościach. Trzeba przy tym pamiętać, że negatywnie na funkcję tego elementu układu pokarmowego oddziałuje też nikotyna.
W końcu – „odpowiedzialny” za te nieprzyjemne dolegliwości bywa refluks żołądkowy. Objawy, wyjaśnienie, czym jest ta dolegliwość, a także jakie są jej przyczyny, podajemy poniżej.
Refluks żołądkowo-przełykowy – czym jest i jakie są jego przyczyny?
Określana także skrótowcem GERD (z ang. gastroesophageal reflux disease) to choroba, która dotyka nawet do 40% osób dorosłych w krajach wysokorozwiniętych. Polega na tym, że treść żołądkowa cofana jest do przełyku, co wynika z wadliwej pracy dolnego zwieracza przełyku. U osób zdrowych takie zdarzenie może występować kilkukrotnie w ciągu doby bez wywoływania poważniejszych objawów. Jednakże, gdy zaczyna być odczuwalne palenie w przełyku – w takiej sytuacji mówimy już o chorobie.
Jak zwykle działa dolny zwieracz przełyku? W czasie spożywania jedzenia czy płynów ta część układu pokarmowego otwiera się, aby do żołądka trafiły zjedzone produkty. Następnie szybko ulega zamknięciu, dzięki czemu treść żołądkowa pozostaje „na swoim miejscu”. Gdy jednak jej mięsień zostaje osłabiony – kwas żołądkowy i wszystko, co przyjęliśmy w czasie jedzenia, często trafia z powrotem do przełyku, powodując istotne podrażnienia.
Przyczyny występowania tej dolegliwości są różne. U niemowląt to dość powszechne zjawisko, gdyż maluchy zwykle spożywają dużo pokarmu przy jednocześnie niewielkiej objętości żołądka i niewykształconym jeszcze w pełni dolnym zwieraczu przełyku. U osób dorosłych jednak objawy choroby, jaką jest refluks żołądkowy, zwykle są następstwem niezdrowego stylu życia. Czynnikiem ryzyka wystąpienia tej przypadłości są więc:
nadwaga i otyłość,
palenie papierosów,
spożywanie alkoholu.
Poza tym może się ona pojawić w „towarzystwie” innych chorób, w tym cukrzycy czy astmy lub stanach patologicznych, takich jak przepuklina rozworu przełykowego, w której górna część żołądka znajduje się w nieprawidłowym miejscu wskutek otyłości lub mechanicznego przemieszczenia (np. u osób pracujących ciężko fizycznie). Trzeba wiedzieć, że przyczyną refluksu mogą być również wybrane leki, w tym zawierające:
teofilinę,
atropinę,
ibuprofen,
ale ciągłe pieczenie w przełyku mogą odczuwać też osoby przyjmujące określone środki przeciwdepresyjne czy doustną antykoncepcję. Poza tym wystąpieniu tej chorobie sprzyja stres i siedzący tryb życia.
Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego
Najbardziej charakterystyczne dla dolegliwości, jaką jest refluks, objawy to przede wszystkim pieczenie w przełyku i ból za mostkiem – zgaga. Ich intensywność może się różnić w zależności od stylu życia i diety, masy ciała, ale także ekspozycji na stres czy tendencji do spożywania używek. Z tego powodu niektóre osoby będą odczuwały te problemy względnie łagodnie, a u innych – mogą one być dużo intensywniejsze, znacząco wpływając na komfort życia.
Obok zgagi, wyróżniamy takie symptomy jak:
nieprzyjemny, kwasowy posmak w ustach,
wrażenie cofania się treści żołądkowej do przełyku,
ból w klatce piersiowej,
częste odbijanie,
chrypka, przewlekły kaszel.
Rzadziej mogą się pojawiać wymioty, a nawet problemy z oddychaniem. W najgorszych wariantach może pojawić się krwawienie z przełyku, a także zaburzenia połykania i zachłyśnięcia.
Co może pogarszać pieczenie w gardle?
Warto wspomnieć, że ciągłe pieczenie w przełyku pogarsza się przez pewne czynniki, na które chory ma wpływ. Pogłębienie tego stanu mogą powodować m.in. ciężkostrawne tłuste i smażone potrawy. Ponadto spożywanie konkretnych składników, w tym cebuli, czosnku, pomidorów, cytrusów, a także ostrych przypraw, jak i słodyczy, zwłaszcza na bazie czekolady, często potęguje nieprzyjemne odczucia. Oprócz tego zwiększenie uczucie palenia może być wywołane kawą, mocną herbatą, napojami gazowanymi czy naparami z mięty.
Na przemieszczanie się treści żołądkowej w górę układu pokarmowego wpływa również pozycja ciała po posiłku. Jeśli mamy tendencję do kładzenia się po jedzeniu – istnieje duże ryzyko, że dyskomfort się zwiększy. Higiena w czasie posiłku także ma wpływ na intensywność palenia w przełyku, w tym np. tempo jedzenia, w trakcie którego często połyka się więcej powietrza. Stan ten może się też pogorszyć w trakcie ćwiczeń mocno angażujących tłocznię brzuszną.
Podstawowe metody walki z refluksem żołądkowo-przełykowym
Wiedząc już, co to za choroba, pora odpowiedzieć na pytanie – jak złagodzić pieczenie w przełyku? Podstawowym sposobem na poradzenie sobie z tą dolegliwością jest przede wszystkim zmiana stylu życia. Zrzucenie zbędnych kilogramów redukuje ucisk na żołądek, a stosowanie mniejszych porcji, lżejszych pod względem trawienia posiłków, a także unikanie składników drażniących, może ograniczyć ryzyko zalegania trawionej treści w żołądku.
Warto też zadbać o higienę jedzenia i snu. Wolne przeżuwanie i spożywanie jedzenia, z jednej strony, pozwala je skuteczniej rozdrobnić, co czyni je łatwiejsze w trawieniu. Z drugiej – zapobiega przejadaniu się. Z kolei niejedzenie na 3 godziny przed położeniem się spać zmniejsza ryzyko sytuacji, w której położymy się z pełnym żołądkiem. Zdrowy sen, tj. o odpowiedniej długości, skutecznie obniża poziom stresu. Dodatkowo spanie w lekko uniesionej pozycji tułowia może sprzyjać utrzymaniu trawionej treści w żołądku.
Profesjonalne leczenie refluksu
Jeśli zmiany w życiu codziennym nie przynoszą oczekiwanego skutku – warto rozważyć wdrożenie leczenia farmakologicznego. Pomocne w tym są zw. inhibitory pompy protonowej oraz nowoczesne blokery, które hamują wydzielanie kwasu solnego. W przypadku ostrych ataków stosuje się leki zobojętniające kwas żołądkowy i osłonowe, dające szybką, ale krótką ulgę. W skrajnych przypadkach może być konieczne wykonanie zabiegu endoskopowego lub chirurgicznego.
Kiedy trzeba pójść z paleniem w gardle do lekarza?
Jeśli leczenie choroby, jaką jest refluks żołądkowo-przełykowy za pomocą leków dostępnych w aptece nie przynosi skutków albo objawy są poważniejsze (tj. występuje zaburzenie połykania lub ból przy nim, pojawiają się wymioty, spada niezamierzenie masa ciała albo zauważono krew w przewodzie pokarmowym), konieczna będzie wizyta u specjalisty. Dolegliwością tą zajmuje się gastrolog i to on wyznacza dalszy plan leczenia.
