Refluks żołądkowo-przełykowy – objawy, przyczyny i leczenie

Dolegliwość wywołująca uczucie palenia w gardle i przełyku dotyczy nawet 14-20% światowej populacji dorosłych osób. Refluks żołądka to nie tylko nieprzyjemna przypadłość, ale nieleczona może prowadzić też do innych, poważnych konsekwencji. W tym artykule opowiadamy o tym, co to jest refluks żołądkowo-przełykowy, jakie daje objawy i co stanowi przyczynę jego występowania. Zapraszamy do przeczytania go już teraz.

Czym jest refluks żołądkowo-przełykowy?

To choroba układu pokarmowego, w której treść żołądkowa zostaje cofnięta do przełyku. Ze względu na obecność kwasu solnego i enzymów trawiennych w niej, często dochodzi do podrażnienia błony śluzowej przełyku, a co za tym idzie – nieprzyjemnych odczuć w postaci palenia.

Z fizjologicznego punktu widzenia przy dolegliwości tej dochodzi do osłabienia pracy lub rozluźnienia dolnego zwieracza przełyku – mięśnia chroniącego górną część układu pokarmowego przed cofaniem się zawartości żołądka. U zdrowego człowieka otwiera się on jedynie w momencie, gdy spożywa pokarm, a ten transportowany jest do dalszych części systemu. Należy zaznaczyć, że o chorobie mówimy wtedy, kiedy objawy występują regularnie, powodując dolegliwości lub nawet uszkodzenie przełyku.

Należy podkreślić, że jest on przypadłością, która wpływa nie tylko na komfort funkcjonowania. Regularne podrażnianie błony śluzowej przez enzymy trawienne i kwasy żołądkowe, mogą prowadzić do różnych stanów chorobowych przełyku, w tym:

• zapalenia,
• zwężenia jego światła, co utrudnia połykanie,
• wykształcenia tzw. przełyku Barretta – zmian mogących prowadzić także do rozwoju raka tego narządu.

Jakie objawy daje refluks żołądka?

Dolegliwość ta daje kilka symptomów. Najbardziej charakterystyczne objawy powodowane przez refluks to uczucie palenia za mostkiem, występujące zwykle po jedzeniu. Nasila się ono także w pozycji horyzontalnej lub przy pochylaniu się. Poza tym kwaśna treść pokarmowa może cofać się do gardła lub ust. Zdarzają się też trudności w przełykaniu (wraz z uczuciem guli w gardle). Nierzadko pojawia się ból w nadbrzuszu i klatce piersiowej, promieniujący od przełyku. Ponadto wyróżnia się alarmowe objawy, takie jak postępująca dysfagia i niezamierzone chudnięcie oraz krwawienie – w ich przypadku, jak i przy nasilaniu się dolegliwości bólowych, konieczne jest natychmiastowe skontaktowanie się z lekarzem.

Trzeba dodać, że mogą wystąpić też mnie typowe symptomy, w tym:

• przewlekły kaszel,
• zapalenie krtani,
• chrypka,u osób chorujących na astmę – nasilenie objawów,
• kwaśny posmak w ustach.

Dolegliwości te często są mylone także z innymi chorobami, w tym np. chorobami serca.

Przyczyny refluksu żołądkowo-przełykowego

Co powoduje tę dolegliwość? Przyczyny, przez które występuje refluks żołądka, w zdecydowanej większości wynikają ze stylu życia chorego. Czynnikami osłabiającymi pracę dolnego zwieracza przełyku, są np.:

• otyłość i nadwaga,
• duże i obfite posiłki,
• częste przejadanie się,
• ciąża,
• spożywanie substancji działających na niego rozluźniająco (alkoholu, kawy, czekolady i tłustych potraw),
• palenie papierosów.

Trzeba nadmienić, że wyróżnia się także inne, potencjalne powody występowania tej dolegliwości. To np. przemijające relaksacje dolnego zwieracza przełyku, występujące u każdego naturalnie (np. przy odbijaniu się). U niektórych jednak pojawiają się częściej, co sprzyja cofaniu się treści.

Z drugiej strony przypadłość ta niekiedy pojawia się u osób cierpiących na przepuklinę rozworu przełykowego przepony. W takiej sytuacji część żołądka przesuwa się do klatki piersiowej, co może powodować spadek napięcia zwieracza i zmianę kąta między narządami, utrudniając oczyszczanie przełyku z kwasu.Oprócz tego refluks pojawia się jeszcze w sytuacji, gdy opróżnianie żołądka zostało z jakiegoś powodu opóźnione, a także przy chorobach tkanki łącznej. W końcu – stosowanie wybranych leków, w tym np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, mogą sprzyjać nasileniu objawów refluksu, m.in. uszkadzając śluzówkę.

Diagnozowanie i leczenie refluksu

Rozpoznanie refluksu opiera się na wywiadzie z pacjentem i badaniach. Jeśli objawy pasują do dolegliwości, lekarz może zlecić wykonanie określonych badań, w tym np. gastroskopii, pH-metrii przełyku (sprawdzenie kwaśności w przełyku w ciągu 24 godzin) czy manometrii przełyku (ocena pracy jego mięśni).Leczenie obejmuje kilka elementów. Z jednej strony konieczna jest zmiana stylu życia pacjenta. Aby wyleczyć refluks, dieta, jeśli chory cierpi na nadwagę lub otyłość, musi, być zaplanowana pod redukcję masy ciała. Ponadto powinna eliminować składniki sprzyjające występowaniu tej dolegliwości. Często zaleca się też częstsze jedzenie, ale w mniejszych porcjach i unikanie spożywania posiłków na 2-3 godziny przed snem.

Jeśli takie działania nie przyniosły rezultatu, może zostać wprowadzone leczenie farmakologiczne. Najczęściej przepisuje się leki zobojętniające kwas żołądkowy (działające krótkoterminowo i doraźnie), a także blokery receptora H2, zmniejszające produkcję kwasu żołądkowego. Przy poważniejszych problemach (np. wyraźnych uszkodzeniach błony śluzowej przełyku) stosuje się inhibitory pompy protonowej.W skrajnych przypadkach konieczna bywa interwencja chirurgiczna (zazwyczaj metodą laparoskopową). W tym celu wykonuje się np. fundoplikację – operację polegającą na odpowiednim ułożeniu górnej części żołądka wokół przełyku. W konsekwencji taki zabieg pomaga wzmocnić jego dolny zwieracz.

Refluks żołądkowo-przełykowy – podsumowanie

Refluks to dolegliwość, która mocno wpływa na codzienne funkcjonowanie pacjenta. Nieleczony może prowadzić do poważnych konsekwencji, włącznie ze zmianami nowotworowymi. Dlatego, jeśli objawy choroby utrzymują się dłuższy czas, należy zgłosić się do lekarza w celu zdiagnozowania przyczyn. Warto mieć na uwadze, że niektóre objawy są wspólne dla innych dolegliwości. Dlatego w przypadku bólu w klatce piersiowej – należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem..