Witamina D3 w ciąży – kiedy i jak suplementować?
Ciąża to wyjątkowo wymagający czas dla organizmu kobiety. Z jednej strony ciało musi znieść dodatkowe, nierzadko spore, obciążenia. Z drugiej – to funkcjonowanie za dwa organizmy. Dlatego w tym czasie duże znaczenie ma właściwe odżywianie, a także zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP), suplementacja 5 kluczowych składników – kwas foliowy, witamina D3, jod, kwasy DHA, żelazo. W kontekście tego stanu często padają pytania o witaminę D3. Jakie ma ona znaczenie (zwłaszcza dla kobiet w ciąży)? Kiedy trzeba ją suplementować i jak to robić najlepiej? Wyjaśniam to w tym artykule. Zapraszam do lektury.
Witamina D3 – czym jest i jakie są jej funkcje w organizmie?
Przede wszystkim należy wyjaśnić czym w ogóle jest witamina D3 i jakie pełni funkcje
w organizmie. Zacznijmy od faktu, że prowitaminą D3 jest pochodna cholesterolu:
7-dehydrocholesterol. W skórze, a dokładniej w naskórku, pod wpływem światła słonecznego przekształca się on w witaminę D3. Aktywacja metabolicznej witaminy D zachodzi
w wątrobie. Następuje hydroksylacja przy atomie C-25 i powstaje kalcyfediol. Następnie hydroksylacja zachodzi już przy atomie C-1 i powstaje najaktywniejsza z form witaminy
D mianowicie kalcytriol ( 1,25-dihydroksywitamina D3). Ten kluczowy etap zachodzi
w nerkach.
Jakie natomiast pełni funkcje w organizmie? Zacznijmy od tego, że ma działanie wielokierunkowe (plejotropowe). Wynika to z faktu, że receptory witaminy D3 (VDR – Vitamin D Receptor) znajdują się w zdecydowanej większości komórek ciała. W ten sposób wpływa m.in. na gospodarkę wapniowo-fosforową, zwiększając wchłanialność tych pierwiastków
w jelitach. To z kolei ma decydujące znaczenie dla mineralizacji kości. Z drugiej strony działa na układ odpornościowy, stymulując odporność wrodzoną i wyciszając nadmierne reakcje zapalne.
Znaczenie witaminy D3 w ciąży
Ze względu na swoje właściwości w zakresie mineralizacji, witamina D dla kobiet w ciąży ma ogromne znaczenie. Wynika to z faktu rozwoju kośćca płodu. Z tego powodu obserwuje się, że organizm matki samodzielnie może zwiększyć konwersję tego hormonu do aktywnej formy nawet dwukrotnie, co wynika z aktywności łożyska.
Jakie ma to znaczenie dla samej kobiety? Przede wszystkim taki mechanizm chroni ją przed osteomalacją (czyli rozmiękaniem kości). Może również zmniejszać ryzyko wystąpienia stanu przedrzucawkowego, czyli nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego po 20. tygodniu ciąży
i cukrzycy ciążowej, poprawiając wrażliwość tkanek na insulinę.
Z kolei dla płodu (noworodka) witamina D3 ma znaczenie dla właściwego programowania płodowego (tj. procesu kształtowania funkcjonowania organizmu rozwijającego się płodu), rozwoju układu kostnego, mięśniowego i immunologicznego dziecka. Jeśli matka cierpi
z powodu niedoborów, to bywa, że maluch osiąga niską masę urodzeniową. Dodatkowo zauważa się korelację między niskim poziomem D3 u matki a rozwojem krzywicy i tężyczki hipokalcemicznej u dziecka.
Kiedy należy suplementować witaminę D3 w ciąży?
Co do zasady – wszelka suplementacja różnymi składnikami zawsze powinna być konsultowana z lekarzem na podstawie badań. Szczególnie gdy mówimy o włączeniu suplementów w okresie ciąży, gdy organizm ma dużo większe wymagania. Poza tym jednak aktualny konsensus medyczny wskazuje, że przyjmowanie przez kobiety w ciąży i karmiące witaminy D3 jest zalecane, niezależnie od pory roku. Przeciwwskazanie stanowi jednak hiperkalcemia, czyli nadmiar jonów wapnia w organizmie.
Jak natomiast wygląda dawkowanie? Wskazuje się, że standardowa dawka powinna wynosić 2000 IU (jednostek międzynarodowych) na dobę. Mówimy tu o ilości odpowiedniej dla kobiet z prawidłowym BMI i bez niedoborów. Natomiast w przypadku stwierdzenia niskiego poziomu witaminy D w organizmie, zaleca się przyjmowanie dawki na poziomie 4000 IU na dobę (pod kontrolą lekarza). Podobne dozowanie zaleca się w przypadku kobiet z grupy ryzyka, w tym
z otyłością. Wynika to z faktu, że tkanka tłuszczowa ma tendencję do pochłaniania i wiązania cholekalcyferolu, co obniża jego dostępność we krwi.
W jakiej formie bezpiecznie przyjmować witaminę D3?
Choć na rynku nie brakuje produktów zawierających ten składnik, to suplementacja witaminy D3 w ciąży najlepiej, aby była oparta na przyjmowaniu jej w formie leku bez recepty. Wynika to z faktu, że takie preparaty są dokładnie przebadane i standaryzowane, jeśli chodzi o dawki i jakość. W przypadku suplementów takiej pewności nie ma, gdyż nie podlegają one tak restrykcyjnej kontroli laboratoryjnej.
Poza tym warto pamiętać, że substancja ta jest związkiem lipofilnym, co oznacza, że rozpuszcza się w tłuszczach. Dlatego zaleca się przyjmowanie witaminy D3 albo w formie zawierającej olej, albo podczas posiłku bogatego w zdrowe tłuszcze (np. ryby lub oliwa
z oliwek).
Witamina D3 w ciąży – podsumowanie
Choć nasz organizm ma zdolność samodzielnego syntetyzowania tej witaminy pod wpływem promieni słonecznych, to w praktyce często cierpimy na jej niedobór. Wynika to m.in.
z szerokości geograficznej, w jakiej żyjemy. Okres ciąży to moment, gdy ciało potrzebuje jej jeszcze więcej. Dlatego warto suplementować ten związek, stosując się do zaleconych dawek i przyjmując go najlepiej w formie leku. Jednocześnie należy uważać, aby nie przekroczyć górnej granicy normy, gdyż nadmiar witaminy D3 może być szkodliwy.
